Dandys, czyli XIX-wieczny trendsetter

Dandys to niejednoznaczna figura. Jedni utożsamiają go ze snobizmem i próżnowaniem, inni ze stylem, elegancją i zamiłowaniem do piękna. Jednak dandyzm, wbrew przyjętym opiniom, nie sprowadza się jedynie do próżnego eleganta, ale ideowo osadzonego wizjonera, przewidującego masową komercjalizację.
.get_the_title().

Ten odrzucający dekoracyjność, wyrafinowany styl dał początek nowej arystokracji – arystokracji umysłu. Trudny do zdefiniowania dobry smak czy bon ton to trzon dandysowskiej tradycji, związanej z przewrotną biernością i smakowaniem życia w tonie flâneura. Korzeni tej tradycji należy upatrywać w odpowiedzi na purytanizm poprzedniej epoki czy terror Wielkiej Rewolucji. Pierwsi dandysi pojawili się podczas przemian społecznych na przełomie XVIII i XIX wieku. Drogą subwersji postanowili wyjść naprzeciw purytańskiej arystokracji, stając się arystokratami nie z racji urodzenia, ale w wyniku wyboru, poprzez przejęcie stylu życia i zwyczajów wyższych sfer.

Odtąd arystokratyczne stroje i zwyczaje zaczęły być dostępne nie tylko dla „dobrze urodzonych”.

Dandysi doskonalili swoje kompetencje, przykładając dużą wagę do konwenansów, nienagannych manier i języka. Ich dbałość o prezencję – zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną – nie była wyrazem snobizmu, ale umiłowania harmonii i estetyki w każdej sferze życia.

Grafika / https://www.bypeople.com/

Postacią najsilniej związaną z pojęciem dandyzmu jest Beau Brummell – arbiter męskiej elegancji w XIX-wiecznej Wielkiej Brytanii, znany z noszenia prostych, dopasowanych strojów i starannie wiązanych pod szyją apaszek. Do czasów regencji męski ubiór był wyrazem społecznej rywalizacji. Bogate tkaniny i dekoracyjny przepych manifestowały styl życia arystokracji. Brummell obowiązujące wówczas koronki i peruki zastąpił minimalistycznym krojem, wyznaczając nowy kanon męskiego wizerunku, zmierzający do szeroko pojętej uniformizacji.

Beau Brummell, Charles Baudelaire, Oscar Wilde

To Brummellowi przypisuje się wykreowanie obrazu klasycznej mody męskiej, którą nosimy do dziś – garnitur z krawatem, a do tego nienaganne obuwie (które polerował podobno szampanem).

Spodnie sięgające w poprzednim wieku do połowy łydki stopniowo zaczęły się wydłużać. By usztywnić materiał, z boku zaczęto przyszywać lampasy. Dominującymi kolorami były granat, ciemna zieleń i brąz. Kolor zarezerwowany był dla kamizelek. Surdut wyparł frak, stając się najpopularniejszym męskim strojem dziennym. Do obcisłych spodni noszono wysokie buty z cholewami lub buty do pół łydki. Istotnym elementem garderoby była laseczka z rączką wykonaną ze srebra lub kości słoniowej, którą obejmowała dandysowska dłoń ubrana w jasnobeżowe lub szare rękawiczki szyte z zamszu. Najbardziej popularnym nakryciem głowy był cylinder zwany gibusem.

Grafika / https://www.iriedaily.de/

Styl dandysa szybko rozprzestrzenił się na terenie Francji, a jego entuzjastą stał się poeta Charles Baudelaire, który stawiał na czerń, komunikując tym samym, że również w sferze mody mniej znaczy więcej. Wraz z (r)ewolucją dandysa, z tym stylem zaczęły kojarzyć się takie osobistości jak Oscar Wilde czy Andy Warhol.

Co więcej, dandys stał się istotnym archetypem queer, łamiącym społeczny kanon męskości i kobiecości.

Widoczne zaczęło być zacieranie granic. Męskie stroje upodabniano do kobiecych. Szczupła talia, podkreślana dodatkowo przez gorset oraz zaokrąglone ramiona i biodra miały w swoim kształcie przypominać literę „X”. Odwrotna sytuacja miała miejsce w czasach słynnej dandyski – Coco Chanel. Żakiet, koszula ze sztywnym kołnierzem lub żabotem i materiałowe spodnie to znak rozpoznawczy jej współczesnych kontynuatorek, upodabniających swoje kreacje do męskich.

Coco Chanel, Katherine Hepburn, Marlene Dietrich / Zdjęcie / http://www.stilettoandredlips.com/

Dandy style inspiruje takie marki jak Michael Kors, Ralph Lauren, Balmain, Gucci czy Prada.

https://talkcitee.com/
https://talkcitee.com/

Dadnysi obecni w popkulturze to przede wszystkim Dorian Gray, postać z powieści Oscara Wilde’a oraz tytułowy Wielki Gatsby Francisa Scotta Fitzgeralda. Wśród polskich dandysów natomiast wymienia się Zygmunta Krasińskiego i Juliusza Słowackiego.

Wielki Gatsby

Dzisiejszy dandyzm jest odpowiedzią na wszechobecną bylejakość i przeciętność. Nie chodzi tu o wierne odwzorowanie kreacji minionych wieków, a wierność idei, wyrażającej się jako sprzeciw wobec szeroko pojętej miałkości świata.

Strój dandysa XXI wieku ma być synonimem jakości i stylu. Ubiór staje się wizytówką jego przekonań, kreacją, etosem autoprezentacji.

https://www.advanced.style/

Cechą wspólną dandysa XIX i XXI wieku jest również dbałość o szczegóły, zarówno w odniesieniu do kroju czy materiału, jak i w starannym dobieraniu akcesoriów. Dziś zamiast laski z ozdobnym uchwytem widzimy na ulicach perfekcyjnie dobrane skarpetki, wyróżniające stylizacje zarówno panów, jak i pań. Eksperymenty modowe dzisiejszych dandysów to jednak zawsze wynik świadomego łamania zasad, nigdy ignorancji.

Współczesny dandys Massimiliano Mocchia di Coggiola

Zdjęcie główne: Economist.com
Tekst: Kaja Kurczuk

Preloader spinner
Print
Print Text
Zobacz więcej
Wybierz region
Facebook